Hoạt động kinh tế tháng 7/2021 tiếp tục chịu ảnh hưởng của dịch COVID-19
Hoạt động kinh tế yếu vào đầu Q3/2021. Hà Nội, TP.HCM và 18 tỉnh thành phía Nam khác (đóng góp 2/3 GDP của Việt Nam) hiện đang bị giãn cách theo Chỉ thị 16, yêu cầu tất cả các lĩnh vực không thiết yếu phải đóng cửa. Một số địa phương khác hiện đang thực hiện theo Chỉ thị 15, tuy ít hạn chế hơn nhưng vẫn ảnh hưởng đến hoạt động di chuyển. Do đó, vận chuyển hành khách trong nước đã giảm 24,4% so với tháng trước và 50,4% so với cùng kỳ trong tháng 7/2021 xuống mức thấp nhất kể từ tháng 5/2020.
Các biện pháp phong tỏa và hạn chế di chuyển không chỉ khiến nhu cầu trong nước sụt giảm (không ngạc nhiên khi doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ giảm 8,3% so với tháng trước và 19,8% so với cùng kỳ) mà còn bắt đầu làm gián đoạn đáng kể hoạt động sản xuất. Khoảng 90% các nhà máy dệt may, giày dép, túi xách, điện tử và sản phẩm gỗ tại TP.HCM đã tạm ngừng hoạt động sau khi không đáp ứng được yêu cầu cung cấp chỗ ngủ tại nhà máy cho công nhân.
Các lĩnh vực chính thúc đẩy tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hiện đã bắt đầu chịu ảnh hưởng tiêu cực bao gồm máy tính và sản phẩm điện tử (giảm 13,9% so với cùng kỳ so với tăng 5,4% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), điện thoại di động (tăng 0,4% so với cùng kỳ so với giảm 9,6% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), giày dép (tăng 28,8% so với cùng kỳ so với tăng 37,8% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), hàng dệt may (tăng 7,7% so với cùng kỳ so với tăng 16,2% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), máy móc & thiết bị (tăng 15,8% so với cùng kỳ so với tăng 24,0% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021) và gỗ và sản phẩm từ gỗ (tăng 14,2% so với cùng kỳ so với tăng 63,2% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021). Các biện pháp hạn chế di chuyển nghiêm ngặt cũng cản trở việc thực hiện các dự án đầu tư công. Trong tháng 7/2021, đầu tư công (38,3 nghìn tỷ đồng) chứng kiến mức sụt giảm hai con số (giảm 12,4% so với cùng kỳ). Mặt khác, do giá năng lượng tăng và người dân đẩy mạnh tích trữ lương thực, thực phẩm, lạm phát tổng thể tăng 2,64% so với cùng kỳ trong tháng 7/2021 từ tăng 2,41% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021.
Với những bất ổn do dịch COVID-19 và các biện pháp phong tỏa kéo dài đang được áp dụng để ngăn chặn sự lây lan, chúng tôi nhận thấy GDP thực tế nhiều khả năng sẽ tăng trưởng thấp hơn so với dự báo của chúng tôi là 5,9% trong năm 2021.
Bảng 1: Xu hướng của các chỉ số kinh tế 
Cập nhật số liệu kinh tế vĩ mô
Do giá năng lượng tăng và người dân đẩy mạnh tích trữ hàng hóa, lạm phát tổng thể tăng 2,64% so với cùng kỳ so với tăng 2,41% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021. Giá trị sản xuất công nghiệp tăng chậm lại 2,2% so với cùng kỳ so với tăng 4,9% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021, theo đó, giá trị sản xuất công nghiệp từ đầu năm 2021 chỉ còn tăng 7,9% so với cùng kỳ so với tăng 2,6% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020. Trong tháng 7/2021, đầu tư công giảm 1,7% so với tháng trước và giảm 12,4% so với cùng kỳ. Vốn FDI cam kết (16,7 tỷ USD) giảm 11,1% so với cùng kỳ trong khi vốn FDI giải ngân (10,5 tỷ USD) tăng 3,8% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2021. Kim ngạch xuất khẩu (27 tỷ USD) và kim ngạch nhập khẩu (28,7 tỷ) chỉ còn tăng lần lượt 8,4% và 29,9% so với cùng kỳ trong tháng 7/2021. Thâm hụt thương mại lũy kế trong 7 tháng đầu năm 2021 là 2,7 tỷ USD so với thặng dư 8,7 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2020. Trong khi đó, doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ giảm 8,3% so với tháng trước và 19,8% so với cùng kỳ trong tháng 7/2021. Trong 7 tháng đầu năm 2021, doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ chỉ tăng 0,7% so với cùng kỳ trong so với giảm 0,4% so với cùng kỳ trong trong 7 tháng đầu năm 2020.
Biểu đồ 2: Lạm phát tổng thể 
Biểu đồ 3: Đóng góp vào lạm phát tổng thể 
Lạm phát tăng 2,64% trong tháng 7/2021
Trong tháng 7/2021, lạm phát tổng thể tăng 2,64% so với cùng kỳ trong so với tăng 2,41% so với cùng kỳ trong trong tháng 6/2021 (Bảng 2) dù chi phí vận chuyển tăng chậm lại (tăng 13,82% so với cùng kỳ trong so với tăng 15,54% so với cùng kỳ trong trong tháng 6/2021) và chi phí nhà ở và vật liệu xây dựng tăng tháng thứ 6 liên tiếp (tăng 4,44% so với cùng kỳ so với tăng 4,02% so với cùng kỳ trong trong tháng 6/2021).
Ngoài ra, chi phí lương thực và thực phẩm cũng tăng 0,52% so với cùng kỳ trong so với giảm 0,33% so với cùng kỳ trong trong tháng 6/2021. Theo chúng tôi, điều này là do người tiêu dùng đẩy mạnh tích lũy hàng hóa do lo ngại về các biện pháp hạn chế và cũng như diễn biến phức tạp của dịch COVID-19.
Giá năng lượng và hàng hóa cơ bản tăng đã phản ánh trong lạm phát giao thông, nhà ở và xây dựng, vốn có mức nền thấp trong cùng kỳ năm ngoái. Theo chúng tôi, các lĩnh vực này sẽ tiếp tục gây áp lực lạm phát trong nửa cuối năm 2021 (Bảng 3).
Tuy nhiên, hóa đơn tiền điện (trước VAT) giảm 15% sẽ được áp dụng cho khách hàng trong tháng 8-9/2021 tại các tỉnh thành thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16. Điều này chắc chắn sẽ bù đắp phần nào áp lực lạm phát trong những tháng tới (Mời xem: Giảm hóa đơn tiền điện cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi COVID-19, 31/7/2021, Thông tin Chính phủ).
Mặc dù lạm phát đã tăng ngắn hạn trong tháng 7/2021, bình quân lạm phát tổng thể và lạm phát cơ bản trong 7 tháng đầu năm 2021 lần lượt tăng 1,64% và 0,89% so với cùng kỳ, mức thấp nhất kể từ năm 2016 (Bảng 4) và thấp hơn nhiều so với mục tiêu tăng 4% của Chính phủ.
Từ đó, chúng tôi tin rằng dự báo lạm phát bình quân năm 2021 tăng 3,2% của chúng tôi là tương đối thận trọng. Ngoài ra, HSC dự báo lạm phát bình quân sẽ duy trì ở mức dưới 4% trong năm 2022 và 2023 (tăng lần lượt 3,5% và 3,0%).
Do kiểm soát tốt lạm phát, HSC kỳ vọng NHNN sẽ duy trì chính sách tiền tệ phù hợp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, ít nhất là trong phần còn lại của năm 2021.
Biểu đồ 4: Lạm phát bình quân trong 7 tháng đầu năm qua các năm
Giá trị sản xuất công nghiệp đánh mất xu hướng, chỉ tăng 2,2%
Biểu đồ 5: PMI và chỉ số ngành công nghiệp chế biến & chế tạo 
Giá trị sản xuất công nghiệp tăng chậm lại 2,2% so với cùng kỳ từ tăng 4,9% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021. Nếu không tính tháng 2/2021 (kỳ nghỉ Tết), đây là tốc độ tăng trưởng thấp nhất kể từ tháng 8/2020.
Số liệu cho thấy, hoạt động sản xuất đang tăng trưởng chậm lại đáng kể trong bối cảnh số ca nhiễm COVID-19 ngày càng gia tăng. Chỉ số công nghiệp chế biến & chế tạo chỉ tăng 2,9% so với cùng kỳ sau khi tăng 6,0% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021 (Bảng 5).
Ngoài ra, chỉ số PMI tiếp tục cho thấy đà tăng trưởng của lĩnh vực sản xuất của Việt Nam đang suy yếu. Chỉ số PMI của Markit của Việt Nam tăng lên 45,1 trong tháng 7/2021 từ mức 44,1 trong tháng 6/2021. Số liệu này cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục suy giảm rõ rệt trong tháng thứ 2 liên tiếp (Bảng 5).
Sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới đều giảm nhanh hơn các tháng trước trong khi tỷ lệ thất nghiệp giảm mạnh trong tháng thứ 2 liên tiếp trong bối cảnh nhiều công ty phải tạm thời đóng cửa và các biện pháp hạn chế đang được áp dụng.
Ngoài ra, chuỗi cung ứng đang bị gián đoạn khi thời gian giao hàng của các nhà cung cấp kéo dài hơn cả giai đoạn sau khi dịch COVID-19 bùng phát vào đầu năm 2020.
Từ đó, lĩnh vực sản xuất có thể sẽ vẫn chịu ảnh hưởng cho đến khi làn sóng COVID-19 này được kiểm soát.
Biểu đồ 6: Động lực chính cho hoạt động sản xuất 
Trong số các phân ngành sản xuất chính, các phân ngành tăng trưởng chậm lại bao gồm hàng dệt may (tăng 5,4% so với cùng kỳ so với tăng 27,6% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021) và giày dép (tăng 8,9% so với cùng kỳ so với tăng 19,7% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021). Trong khi đó, linh kiện điện tử chuyển chuyển sang giảm (giảm 10,0% so với cùng kỳ so với tăng 5,3% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021) do ngành điện tử gia dụng giảm mạnh hơn (giảm 26,9% so với cùng kỳ so với giảm 11,4% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021) (Bảng 6).
Nhờ nhu cầu toàn cầu phục hồi và mức nền thấp năm ngoái, trong 7 tháng đầu năm 2021, giá trị sản xuất công nghiệp vẫn tăng 7,9% so với cùng kỳ (so với tăng 2,6% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020 và tăng 9,4% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2019) trong khi lĩnh vực công nghiệp chế biến & chế tạo tăng 9,9% so với cùng kỳ (so với tăng 4,2% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020). Mặc dù vậy, lĩnh vực khai khoáng vẫn giảm 6,3% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2021 so với giảm 7,8% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020, kéo tăng trưởng chung của hoạt động sản xuất giảm.
Hoạt động thương mại chậm lại do chuỗi cung ứng bị gián đoạn
Kim ngạch xuất khẩu trong tháng 7/2021 (tổng giá trị 27 tỷ USD) tăng 8,4% so với cùng kỳ, chậm lại so với tăng 20,4% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021 (Bảng 7). Các ngành chủ chốt khiến tăng trưởng giảm là máy tính và sản phẩm điện tử (giảm 13,9% so với cùng kỳ so với tăng 5,4% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), điện thoại di động (tăng 0,4% so với cùng kỳ so với giảm 9,6% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), giày dép (tăng 28,8% so với cùng kỳ so với tăng 37,8% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), hàng dệt may (tăng 7,7% so với cùng kỳ so với tăng 16,2% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), máy móc & thiết bị (tăng 15,8% so với cùng kỳ so với tăng 24,0% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021) và gỗ và sản phẩm từ gỗ (tăng 14,2% so với cùng kỳ so với tăng 63,2% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021).
Biểu đồ 7: Đóng góp vào tăng trưởng xuất khẩu 
Biểu đồ 8: Đóng góp vào tăng trưởng nhập khẩu 
Chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng đã được thể hiện rõ ràng trong số liệu tháng 7/2021. TP.HCM, trung tâm kinh tế của Việt Nam, hiện là tâm dịch COVID-19 của quốc gia. Khoảng 90% nhà máy sản xuất dệt may, giày dép, túi xách, điện tử và sản phẩm gỗ tại TP.HCM đã phải tạm ngừng hoạt động sau khi không đáp ứng được yêu cầu cung cấp chỗ ngủ tại nhà máy cho công nhân (Mời xem: Rủi ro thương mại trở nên tồi tệ khi biến chủng Delta lây lan nhanh chóng tại nhà máy khu vực Đông Nam Á, 30/7/2021, Bloomberg).
Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu (28,7 tỷ USD) tăng 29,9% so với cùng kỳ, chậm lại so với tăng 34,3% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021 (Bảng 8). Các ngành chủ chốt khiến tăng trưởng chậm lại là điện thoại các loại (tăng 35,2% so với cùng kỳ so với tăng 39,4% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), máy tính và sản phẩm điện tử (tăng 3,6% so với cùng kỳ so với tăng 11,9% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021), máy móc & thiết bị (tăng 33,7% so với cùng kỳ so với tăng 36,5% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021) và ô tô (tăng 73,5% so với cùng kỳ so với tăng 112,4% so với cùng kỳ trong tháng 6/2021).
So với tháng trước, kim ngạch xuất khẩu giảm 0,8%, trong khi kim ngạch nhập khẩu tăng 3,8%, phục hồi từ mức giảm 2,1% trong tháng 6/2021.
Trong 7 tháng đầu năm 2021, kim ngạch xuất khẩu (185,3 tỷ USD) và kim ngạch nhập khẩu (188 tỷ USD) tăng lần lượt 25,5% và 35,3% so với cùng kỳ so với lần lượt tăng 1,5% và giảm 3,2% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020. Trong 7 tháng đầu năm 2021, kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường chính bao gồm Mỹ (53,6 tỷ USD), Trung Quốc (28,7 tỷ USD) và châu Âu (22,5 tỷ USD) tăng lần lượt 37,4%, 24,2% và 15,5% so với cùng kỳ do nhu cầu được cải thiện sau khi hoạt động tiêm chủng được đẩy mạnh tại các quốc gia/khu vực này.
Trong tháng 7/2021, Việt Nam nhập siêu ước tính là 1,7 tỷ USD, đưa mức nhập siêu lũy kế 7 tháng đầu năm 2021 lên 2,7 tỷ USD so với thặng dư 8,7 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2020. Xu hướng nhập siêu gần đây đang gây ra rủi ro đối với dự báo của chúng tôi là thặng dư 16,6 tỷ USD trong năm 2021 so với thặng dư 20 tỷ USD trong năm 2020.
FDI và giải ngân vốn đầu tư công suy yếu
Trong 7 tháng đầu năm 2021, FDI đăng ký và thực hiện ước tính đạt lần lượt 17,72 tỷ USD (giảm 11,1% so với cùng kỳ so với giảm 6,9% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020) và 10,5 tỷ USD (tăng 3,8% so với cùng kỳ so với giảm 4,1% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020) (Bảng 9).
Đối với vốn FDI giải ngân, ngành công nghiệp chế biến & chế tạo (7,54 tỷ USD) chiếm 71,8%, hoạt động kinh doanh BĐS (1,3 tỷ USD) chiếm 12,3% và lĩnh sản xuất, phân phối điện, khí đốt (984 triệu USD) chiếm 9,4%.
Biểu đồ 9: Vốn FDI giải ngân 
Biểu đồ 10: Vốn đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước 
Trong khi đó, đối với FDI đăng ký, ngành công nghiệp chế biến & chế tạo (7,9 tỷ USD) chiếm 47,3%, hoạt động kinh doanh BĐS (1,2 tỷ USD) chiếm 6,9% và lĩnh sản xuất, phân phối điện, khí đốt (5,5 tỷ USD) chiếm 32,8%.
Vốn FDI đăng ký mới (10,1 tỷ USD) tăng 7% so với cùng kỳ so với tăng 14,4% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020, tập trung vào các dự án năng lượng, bao gồm các nhà máy nhiệt điện LNG do Singapore phát triển 3,1 tỷ USD (Long An 1 và 2) ở phía Nam tỉnh Long An, Nhà máy nhiệt điện 1,3 tỷ USD do Nhật Bản phát triển (Ô Môn 2) ở phía Nam thành phố Cần Thơ và nhà máy pin mặt trời 498 triệu USD do Hồng Kông phát triển ở tỉnh Quảng Ninh.
Các biện pháp hạn chế đi lại kéo dài tiếp tục cản trở các NĐT đưa ra quyết định đầu tư. Vốn bổ sung cho các dự án hiện hữu (4,54 tỷ USD) giảm 3,7% so với cùng kỳ so với tăng 37,7% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020. Một trong những dự án quan trọng là đầu tư bổ sung 750 triệu USD vào nhà máy LG Display Hải Phòng vào tháng 2/2021 (tổng vốn đầu tư vào dự án này hiện là 3,25 tỷ USD). Trong khi đó, góp vốn mua cổ phần (2,1 tỷ USD) giảm 55,8% so với cùng kỳ so với giảm 45,6% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020.
Do 19 tỉnh thành phía Nam đang áp dụng các biện pháp phong tỏa và giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 và một số địa phương khác đang thực hiện Chỉ thị 15, đã cản trở việc triển khai các dự án đầu tư công.
Trong tháng 7/2021, đầu tư công là 38,3 nghìn tỷ đồng (giảm 12,4% so với cùng kỳ và giảm 1,7% so với tháng trước) (Bảng 10). Trong 7 tháng đầu năm 2021, đầu tư (210,8 nghìn tỷ đồng) tương đương 44,3% kế hoạch năm 2021 của Chính phủ (477,3 nghìn tỷ đồng) và tăng 5,6% so với cùng kỳ so với tăng 25,2% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020.
Tính đến ngày 15/7/2021, thặng dư ngân sách nhà nước là 61,9 nghìn tỷ đồng so với thâm hụt 343,7 nghìn tỷ đồng trong kế hoạch năm 2021 (“Quyết định 1927” của Bộ Tài chính). Trong đó, thu ngân sách cao hơn (819,4 nghìn tỷ đồng, tương đương 61% kế hoạch năm 2021) so với chi ngân sách (757,5 nghìn tỷ đồng, tương đương 44,9% kế hoạch năm 2021).
Doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ trong tháng 7/2021 giảm 19,8% so với cùng kỳ và 8,3% so với tháng trước
Doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ hàng tháng (339,4 nghìn tỷ đồng) giảm 19,8% so với cùng kỳ và 8,3% so với tháng trước trong tháng 7/2021, kéo mức tăng từ đầu năm xuống tăng 0,7% so với cùng kỳ so với giảm 0,5% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020 (Bảng 11).
Biểu đồ 11: Doanh số bán lẻ sản phẩm, dịch vụ hàng tháng 
Biểu đồ 12: Lưu lượng khách quốc tế hàng tháng 
Biểu đồ 13: Lưu lượng khách di chuyển trong nước hàng tháng 
Doanh số bán lẻ hàng hóa & dịch vụ tổng thể sụt giảm là do doanh số bán lẻ hàng hóa (291,8 nghìn tỷ đồng, giảm 5,5% so với tháng trước và 11,4% so với cùng kỳ), doanh số bán lẻ dịch vụ lưu trú và ăn uống (21,2 nghìn tỷ đồng, giảm 22,4% so với tháng trước và 53,8% so với cùng kỳ) và dịch vụ du lịch (133 tỷ đồng, giảm 4,8% so với tháng trước và 92,6% so với cùng kỳ).
Do hầu như không thực hiện các chuyến bay thương mại kể từ tháng 4/2020, lượng khách du lịch quốc tế giảm 46,4% so với cùng kỳ xuống còn 7,5 nghìn lượt (Bảng 12); những lượt khách này chủ yếu là các chuyên gia nước ngoài và lao động tay nghề cao. Trung Quốc (2,8 nghìn lượt), Hàn Quốc (1,2 nghìn lượt), Nhật Bản (380 lượt), Mỹ (427 lượt) và Châu Âu (871 lượt) hầu như không có du khách đến Việt Nam trong tháng 7/2021. Trong 7 tháng đầu năm 2021, tổng lượng khách quốc tế đạt 95,7 nghìn lượt, giảm 97,5% so với cùng kỳ (so với giảm 61,6% so với cùng kỳ trong 7 tháng đầu năm 2020).
Bên cạnh việc hạn chế các chuyến bay quốc tế đã diễn ra trong thời gian dài, việc thắt chặt hạn chế di chuyển trong nước do làn sóng thứ 4 bùng phát là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu dùng trong tháng 5/2021. Do các biện phấp hạn chế di chuyển, số lượng hành khách vận chuyển trong nước giảm 24,4% so với tháng trước và giảm 50,4% so với cùng kỳ trong tháng 7/2021 (Bảng 13).
Chìa khóa cho sự hồi sinh ngành du lịch của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc dỡ bỏ rộng rãi các hạn chế di chuyển. Trước tình hình làn sóng dịch COVID-19 mới, theo quan điểm của chúng tôi, điều này sẽ không xảy ra ít nhất đến Q4/2021.
Dự báo kinh tế vĩ mô của HSC 
Nguồn: HSC