FDI giải ngân đang gia tăng – chậm mà chắc
Vốn FDI giải ngân đạt 7,15 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2021, tăng 6,7% so với cùng kỳ (trong khi 5 tháng đầu năm 2020 giảm 8,2%), mặc dù tăng trưởng này vẫn thấp hơn so với mức tăng 7,8% trong 5 tháng đầu năm 2019.
FDI cam kết tăng nhẹ
Vốn FDI đăng ký đạt gần 14,0 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2021, tăng nhẹ 0,8% so với cùng kỳ, so với mức giảm 0,7% trong 4 tháng đầu năm 2021 nhưng lại thấp hơn so với tăng 18,5% trong 3 tháng đầu năm 2021. Trong tháng 5/2021, vốn FDI đăng ký tăng 12,3% so với cùng kỳ, chủ yếu do vốn bổ sung vào các dự án hiện hữu (tăng 192% so với cùng kỳ), so với mức giảm 43,9% trong tháng 4/2021.
Trong 5 tháng đầu năm 2021, vốn đăng ký mới và vốn bổ sung lần lượt tăng 18,7% và 11,7% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, vốn đầu tư thông qua góp vốn, mua cổ phần giảm 56,3% so với cùng kỳ.
Mặc dù là thu hút dòng vốn FDI nhiều nhất nhưng vốn FDI đăng ký vào ngành công nghiệp chế biến & chế tạo lại sụt giảm 10,7% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2021. Ngành sản xuất, phân phối điện, khí đốt đứng thứ hai về thu hút vốn FDI cam kết trong 5 tháng đầu năm 2021 (chiếm 39%), tăng 38,3% so với cùng kỳ. Ngành kinh doanh BĐS đứng thứ ba với FDI đăng ký tăng 31% so với cùng kỳ, tập trung nhiều nhất vào các dự án KCN.
HSC duy trì dự báo
Mặc dù vốn FDI đăng ký khá trầm lắng, nhưng trên thực tế, kết quả này sát với dự báo của chúng tôi là dịch COVID-19 sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến các hoạt động đầu tư trong 6 tháng đầu năm 2021.
Các nguồn FDI chính của Việt Nam là trong khu vực, nơi tiến độ triển khai vắc-xin chậm chạp, trong đó có Việt Nam. Theo đó, các hạn chế đi lại vẫn còn cản trở đáng kể việc ra quyết định đầu tư. HSC kỳ vọng FDI sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm 2021 nhờ mức nền thấp trong nửa cuối năm 2020.
HSC giữ nguyên dự báo năm 2021 với FDI giải ngân và FDI đăng ký tăng trưởng lần lượt 8,3% và 13,6%. Trong năm 2022 và 2023, vốn FDI đăng ký sẽ tăng trưởng lần lượt 12,5% và 15,0%, trong khi vốn FDI giải ngân dự báo sẽ tăng trưởng lần lượt 7,9% và 10,0%.
Bảng 1: FDI Việt Nam – bức tranh tổng quan 
FDI – bức tranh trái chiều
Vốn FDI giải ngân của Việt Nam, trong 5 tháng đầu năm 2021, đã tăng mạnh 6,7% so với cùng kỳ, mặc dù vốn FDI đăng ký vẫn trầm lắng (tăng 0,8% so với cùng kỳ). Vốn đăng ký mới và vốn bổ sung vào các dự án hiện hữu lần lượt tăng 18,6% và 11,7% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, vốn đầu tư thông qua góp vốn, mua cổ phần vẫn yếu (giảm 56,3% so với cùng kỳ). Kết quả này sát với dự báo của chúng tôi.
FDI giải ngân đang tăng trưởng – chậm mà chắc
Vốn FDI giải ngân trong 5 tháng đầu năm 2021 tăng 6,7% so với cùng kỳ. Vốn FDI giải ngân đạt 7,15 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2021, tăng 6,7% so với cùng kỳ. Đây là sự phục hồi vững chắc từ mức giảm 8,2% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2020. Tuy nhiên, mức tăng trưởng vẫn thấp hơn một chút so với trong 5 tháng đầu năm 2019 (tăng 7,8% so với cùng kỳ) (Bảng 2).
Với ảnh hưởng từ dịch COVID-19, việc Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn đối với FDI là điều đáng khích lệ, nhờ đó củng cố triển vọng kinh tế vĩ mô tích cực.
Biểu đồ 2: Vốn FDI giải ngân 
Hoạt động thương mại liên quan đến các doanh nghiệp FDI tiếp tục khả quan tại Việt Nam. Theo ước tính mới nhất của Chính phủ trong 5 tháng đầu năm 2021, giai đoạn mà kim ngạch xuất khẩu và kim ngạch nhập khẩu của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng mạnh lần lượt 37,6% và 39,9% so với cùng kỳ, và thặng dư thương mại đạt 12,38 tỷ USD, so với thâm hụt nhẹ 0,37 tỷ USD trong tổng kim ngạch thương mại.
FDI cam kết tiếp tục chờ “đại bàng”
Vốn FDI đăng ký trong 5 tháng đầu năm 2021 tăng 0,8% so với cùng kỳ và đạt tổng cộng 14,0 tỷ USD trong giai đoạn này so với giảm 17,0% trong 5 tháng đầu năm 2020. Kết quả 5 tháng đầu năm 2021 (tăng 0,8% so với cùng kỳ) đã cải thiện so với 4 tháng đầu năm 2021 (giảm 0,7% so với cùng kỳ) nhưng vẫn giảm tốc rõ rệt so với mức tăng 18,5% so với cùng kỳ trong 3 tháng đầu năm 2021 (Bảng 3).
Trong tháng 5, vốn FDI đăng ký tăng 12,3% so với cùng kỳ, chủ yếu do vốn bổ sung cho các dự án hiện hữu (tăng 192% so với cùng kỳ). Theo đó, vốn FDI đăng ký đã tăng trở lại sau khi suy yếu trong tháng 4 (giảm 43,9% so với cùng kỳ).
Vốn FDI có diễn biến trái chiều (Bảng 3). Chi tiết như sau:
- Vốn đăng ký mới (chiếm 63% tổng vốn FDI) tăng 18,7% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2021, nhờ các dự án mới được ký kết trong tháng 2 và tháng 3/2021. Trong tháng 5/2021, vốn đăng ký mới giảm 43,4% so với cùng kỳ và 69,7% so với tháng trước.
- Vốn bổ sung vào các dự án hiện hữu (chiếm 28% tổng vốn FDI) tăng 11,7% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2021. Mức tăng trưởng được củng cố nhờ dòng vốn thêm vào trong tháng 5/2021 (tăng 191,9% so với cùng kỳ và 72,4% so với tháng trước).
- Cụ thể, kết quả của 5 tháng đầu năm 2021 (tăng 11,7% so với cùng kỳ) cải thiện so mức giảm 10,6% so với cùng kỳ trong 4 tháng đầu năm 2021; nhờ vốn đầu tư bổ sung vào dự án Polytex Far Eastern Việt Nam trong tháng 5/2021 (với mức vốn bổ sung mới là 0,61 tỷ USD, tổng vốn đầu tư tăng lên 1,37 tỷ USD).
- Tuy nhiên, dòng vốn FDI cộng dồn từ đầu năm thấp hơn mức tăng 31,4% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2020 (do có đợt bổ sung vốn 1,4 tỷ USD vào dự án Tổ hợp hóa dầu Long Sơn trong tháng 4/2020)
- Vốn FDI thông qua góp vốn, mua cổ phần (chiếm 9% tổng vốn FDI) giảm 56,3% so với cùng kỳ so mức giảm 60,9% trong 5 tháng đầu năm 2020. Dịch COVID[1]19 là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu hụt đầu tư – dòng vốn này tăng trưởng bình quân 54% mỗi năm trong giai đoạn 2017-2019. Dòng vốn đầu tư vẫn trầm lắng trong tháng 5/2021 khi giảm 49,3% so với cùng kỳ dù tăng 7,4% so với tháng trước.
Biểu đồ 3: Vốn FDI cam kết và cơ cấu 
Dòng vốn chảy vào các dự án năng lượng
Ngành sản xuất, phân phối điện, khí đốt chiếm 39% vốn FDI đăng ký trong 5 tháng đầu năm 2021, là ngành sản xuất lớn thứ hai (Hình 4). Dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực này tiếp tục tăng 38,3% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm 2021, bất chấp mức tăng trưởng mạnh trong 5 tháng đầu năm 2020 (tăng 776% so với cùng kỳ nhờ dự án LNG Bạc Liêu trị giá 4 tỷ USD).
Trong 5 tháng đầu năm 2021, Việt Nam đã đăng ký 2 dự án năng lượng mới là nhà máy điện LNG 1 & 2 Long An (vốn đầu tư 3,1 tỷ USD trong giai đoạn phát triển) và nhà máy nhiệt điện Ô Môn II (1,3 tỷ USD). Tổng vốn FDI đầu tư vào 2 nhà máy này chiếm gần 1/3 tổng vốn FDI đăng ký.
Nhu cầu điện để duy trì tăng trưởng kinh tế của Việt Nam dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong 10 năm tới, khoảng 600 tỷ kWh. (Khi FDI “đổ bộ” vào lĩnh vực năng lượng xanh, 8/5/2021, tapchitaichinh.vn). Theo ước tính của Bộ Công Thương, Việt Nam có nguy cơ thiếu hụt 6,6 tỷ kWh trong năm 2021, 11,8 tỷ kWh trong năm 2022 và 13 tỷ kWh trong năm 2023.
Theo ước tính, phải cần 130 tỷ USD vốn đầu tư vào các dự án điện mới cho đến năm 2030 để loại bỏ tình trạng thiếu hụt điện. Con số này tương đương 12 tỷ USD hàng năm. Nhu cầu điện được dự báo sẽ tăng 8,5% mỗi năm trong 5 năm tới và 7% trong giai đoạn 2026 đến 2030. (Nhu cầu điện lớn, chiến lược chuyển đổi năng lượng khiến Việt Nam hấp dẫn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng ít phát thải, 22/12/20 , vietnamnews).
Ngoài ra, Chính phủ chú trọng đến tầm quan trọng của các dự án điện LNG trong bối cảnh phát triển năng lượng và vẫn phải bảo vệ môi trường. Bên cạnh các dự án LNG sử dụng vốn đầu tư trong nước, vốn FDI dài hạn đổ vào các dự án lớn, như là dự án LNG Bạc Liêu (4 tỷ USD), LNG Long Sơn (3,78 tỷ USD) và LNG Long An 1 & 2 nói trên (3,1 tỷ USD).
Ngành công nghiệp chế biến & chế tạo
Ngành công nghiệp chế biến & chế tạo chiếm 44% vốn FDI trong 5 tháng đầu năm 2021, giảm 10,7% so với cùng kỳ. Do lo ngại về nhu cầu toàn cầu sau ảnh hưởng của đại dịch, đầu tư mới vào ngành này vẫn trầm lắng (giảm 6,6% so với cùng kỳ) trong đó vốn đầu tư thông qua góp vốn, mua cổ phần giảm 56,6% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, vốn đầu tư vào các dự án sản xuất hiện hữu tăng nhẹ 1,6% so với cùng kỳ (Bảng 4).
Hoạt động kinh doanh BĐS
Ngành kinh doanh BĐS chiếm 7% tổng vốn FDI đăng ký, tăng 31% so với cùng kỳ (Bảng 4). Theo thống kê từ VietnamFinance, trong 3 tháng đầu năm 2021, cả nước có 25 dự án KCN được phê duyệt, tập trung chủ yếu ở khu vực phía Bắc, bao gồm: Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nam. Đây là những dự án nghìn tỷ do các doanh nghiệp lớn đứng đầu như Viglacera (VGC, Giảm tỷ trọng, giá mục tiêu 31.700đ), Gilimex, Sonadezi, Hanaka và Hòa Phát (HPG, Mua vào, giá mục tiêu 65.400đ). (Hàng loạt KCN mở cửa đón làn sóng đầu tư, 5/5/2021, vnexplorer.net).
Hoạt động của các KCN hiện nay là sự phản ánh rõ ràng cho thấy Việt Nam ngày càng là một điểm đến của dòng vốn FDI. Theo JLL, giá thuê đất và nhà xưởng đạt mức cao mới trong Q1/2021. Trong Q1/2021, giá thuê bình quân của các KCN tăng 8% so với cùng kỳ, đạt 111 USD/m2 ở miền Nam Việt Nam và 107 USD/m2 ở các tỉnh miền Bắc. Chi phí thuê nhà xưởng cũng tăng 3% ở miền Nam và 5,8% ở miền Bắc với Bắc Ninh tăng 9%. (Giá thuê bình quân của KCN phía Nam là 111 USD/m2, ngày 16/4/2017, vnexplorer.net).
Biểu đồ 4: Vốn FDI đăng lý theo ngành 
Theo nhà đầu tư (Bảng 5)
Singapore là nguồn FDI đăng ký lớn nhất của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2021, với tổng vốn đăng ký là 5,26 tỷ USD, chiếm 38% tổng số vốn. Nhật Bản và Hàn Quốc lần lượt chiếm 19% và 13% tổng vốn FDI đăng ký trong 5 tháng đầu năm 2021. Vốn FDI đăng ký từ Nhật Bản tăng 105% so với cùng kỳ nhờ dự án nhiệt điện Ô Môn II.
Theo vị trí địa lý
Tỉnh Long An, với các dự án LNG mới (nhà máy điện LNG Long An 1 & 2), có vốn đăng ký lớn nhất, là 3,35 tỷ USD, trong 5 tháng đầu năm 21, tương đương 24% tổng vốn FDI toàn quốc. Tiếp theo là TP.HCM và Cần Thơ, lần lượt chiếm 10% và 9% tổng vốn FDI đăng ký của cả nước. 2 tỉnh tiếp theo là Bình Dương và Hải Phòng, mỗi tỉnh chiếm 8% tổng vốn đăng ký (Bảng 6).
Biểu đồ 5: Top 10 đối tác đầu tư FDI 
Biểu đồ 6: Top 10 tỉnh/thành phố thu hút đầu tư FDI 
HSC duy trì dự báo FDI
Kết quả 5 tháng đầu năm 2021 đúng với dự báo của chúng tôi (vốn FDI giải ngân tăng 6,7% so với cùng kỳ và vốn FDI đăng ký tăng 0,8% so với cùng kỳ). Điều này phản ánh hạn chế đi lại cản trở các NĐT không thể ra quyết định đầu tư mới trên toàn cầu.
Nguồn FDI chính của Việt Nam đến từ các nước trong khu vực, nơi việc triển khai vắc-xin bị chậm trễ; Việt Nam cũng không ngoại lệ. Từ đó, hạn chế di chuyển tiếp tục cản trở các NĐT trong việc ra quyết định đầu tư mới. Thông tin chi tiết trong Báo cáo Kinh tế của chúng tôi.
Mặc dù tình hình vốn FDI đăng ký có vẻ trầm lắng nhưng sát với dự báo của chúng tôi là đại dịch COVID-19 sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến các hoạt động đầu tư trong 6 tháng đầu năm 2021. Chúng tôi dự báo tăng trưởng vốn FDI đăng ký sẽ tăng nhanh trong nửa cuối năm 2021 do mức nền thấp trong nửa cuối năm 2020, nhưng về mặt tuyệt đối, vốn FDI đăng ký có thể sẽ vẫn hạn chế. T
heo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, có ít nhất 300 công ty nước ngoài đang tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam. (Triển vọng thu hút FDI của Việt Nam vào năm 2021, 4/1/2021, vov.vn).
Do đó, HSC giữ nguyên dự báo năm 2021 – vốn FDI giải ngân sẽ tăng trưởng 8,3% trong khi vốn FDI đăng ký sẽ tăng trưởng 13,6%. Trong năm 2022 và 2023, FDI cam kết được dự báo sẽ tăng trưởng lần lượt 12,5% và 15,0%, trong khi vốn FDI giải ngân được dự báo sẽ tăng trưởng lần lượt 7,9% và 10,0%.
Dự báo kinh tế vĩ mô của HSC
Nguồn: HSC
